" Het lijkt erop alsof zo'n schizofrene periode, wanneer zij eenmaal begonnen is, een even vastgesteld verloop heeft als een inwijdingsceremonie - een dood en wedergeboorte . De nieuweling is er misschien in terechtgekomen door haar of zijn gezinsleven of door toevallige omstandigheden, maar het verloop ervan wordt voornamelijk bepaald door een endogeen proces …..
Wanneer men de zaak zo bekijkt, levert het spontaan afnemen van de schizofrenie geen problemen op. Wat we ons dan wel moeten afvragen is waarom zoveel mensen die die reis beginnen er niet van terugkeren. Hebben deze mensen te maken met omstandigheden in hun gezinsleven of in de inrichting waarin ze zitten, die hun aanpassing zozeer in de weg staan dat zelfs de rijkste en best georganiseerde hallucinatoire ervaring hen niet kan redden?"
(Jan Foudraine, Wie is van hout ……, Een gang door de psychiatrie, Amboboeken, Bilthoven, 1971, pag. 308 en 309)
In dit artikel zal ik de vraag behandelen hoe men schizofreen blijft. Ik zal hierbij 3 punten behandelen:
Ad 1. Bovenstaande vraag is ook het onderwerp van dit artikel. Waarom blijven mensen psychotisch? De reden hiervoor is, zijn dat veranderen uitzonderlijk moeilijk is.
Ik geef u hetvolgende voorbeeld, lezer: verander eens van baan. Dat betekent op zoek gaan naar vacatures (waarschijnlijk op het internet), het reageren op vacatures, sollicitatiegesprekken, en (als dat lukt) het afscheid nemen van je collega's.
Okay, dit hoeft niet allemaal tegelijk te gebeuren maar als je er goed over nadenkt is een verandering maken in je eigen leven eigenlijk best wel moeilijk.
Een schizofreen moet ook veranderingen aanbrengen is zijn leven. Een psychose is een teken. Zoals je het nu doet, doe je het niet goed. De Engelsen hebben een goede beschrijving van de situatie waarin de schizofreen zich bevindt: he is down and out.
Down omdat hij een psychotische situatie achter de rug heeft en het gevaar bestaat dat hij in de toekomst nog meer daarvan zal krijgen. Out omdat hij nu niet kan werken en dus terugvalt op een uitkering.
Met dit laatste wordt vaak sowieso geen rekening gehouden. Een uitkering is ongeveer 860 Euro per maand en daarmee moet ALLES betaald worden. Wat is het eerste dat er misgaat? Het antwoord is niet zo moeilijk: hij geeft teveel geld uit. Schulden stapelen zich op.
Wat betreft het down zijn: hij krijgt medicijnen toegewezen waarmee hij verder kan leven. Maar hij kan nog niet werken. Hij kan misschien wat vrijwilligerswerk doen maar daar blijft het bij. Hij zit op de bodem van de put. En wie zal hem daar uit helpen? De psychiater? Nee, daar is hij niet voor. Hij behandelt slechts de medische kant van het verhaal. De klinisch therapeut. Nee, daar heeft hij alleen gesprekken mee. Zijn gezinsleden? Die hebben geen expertise en begrijpen vaak maar half wat er met de patiënt gebeurt. Een buddy is een uitkomst. Iemand die hem leert om te gaan met zijn nieuwe situatie. Maar ook dit gebeurt vaak niet.
Welke veranderingen iemand moet aanbrengen in zijn leven hangt af van zijn leeftijd. Maar makkelijk zal het niet zijn. Iemand zal beneden aan de ladder moeten beginnen en dat hij zeker niet leuk vinden. Hij zal zich niet meer kunnen bedienen van zijn oude bekwaamheden, zijn oude opleiding. Hij zal alles in een nieuw licht moeten bezien. En dat zal lange tijd kosten en de maatschappij is niet ingesteld op mensen die bezig zijn met zo'n proces. Grote kans dat de patiënt het zelf niet wil en/of dat zijn gezin het niet wil en/of dat zijn familie het niet wil en/of dat zijn werkgever het niet wil en/of dat de maatschappij het in zijn geheel het niet wil.
Dat gevoegd bij het feit dat de kans groot is dat de patiënt waarschijnlijk geen goede begeleiding zal krijgen (alleen maar pillen), zal het allemaal teveel voor hem worden en zal hij opnieuw een psychose krijgen. En de patiënt is terug bij af.
Ad 2. Een andere reden waarom mensen niet veranderen is de mogelijkheid welke taal biedt. En om dat te begrijpen is het goed om naar het verschil tussen rekenen en taal te kijken.
Bij rekenen is het makkelijk. Een som is of goed of fout. Er zit niets tussenin. Taal is gecompliceerder. Denk maar eens aan de vele verschillende mogelijkheden om iemand te vertellen dat hij liegt.
Met behulp van onze taal bouwen we onze wereld op. Taal is gecompliceerder dan algebra en veel flexibeler. Dat betekent dat we een taal kunnen spreken die niet overeenkomt met wat we voelen of niet in overeenstemming is met wat er binnen ons leeft. Dat taal gebruikt kan worden om zichzelf of bepaalde onderwerpen te verbergen, onzichtbaar te maken. Luister maar eens naar politici. Zij maken dagelijks gebruik van de vele mogelijkheden van de taal.
Het derde onderwerp, het licht, is dermate complex, dat ik het in een apart artikel zal bespreken.