Nuper erat medicus, nunc est vispillo
Diaulus:
quod vispillo facit, fecerat et medicus.
(Marcus Valerius Martialis
(40 n. Chr.))
Vroeger was hij arts, nu is Dialus lijkdrager:
Wat hij als lijkdrager doet, heeft hij ook als arts gedaan.
De film ‘A Beautiful Mind’ spreekt tot de verbeelding en dit om
verschillende redenen. Allereerst de verwondering dat iemand die zo intelligent
is, toch schizofreen kan worden. Verder is het een film dat goed duidelijk zou
maken wat het betekent om schizofrenie te hebben. En verder, de overwinning
van de hoofdpersoon op zijn ziekte: door middel van pillen en de medische wetenschap
in het algemeen is hij toch in staat om iets van zijn leven te maken en tenslotte
zelfs een Nobelprijs te behalen.
GADVER. Dat is mijn reactie. De hoofdpersoon is doorgegaan met de
wiskunde hoewel hij wist dat het niet goed voor hem was. Waarom is hij niet
wat anders gaan doen met zijn leven? Iets waarmee hij gelukkiger kon worden?
Verder bevestigt de film het beeld wat de mensen van schizofrenen hebben. Zielige
mensen die steun behoeven van artsen. GADVER.
Maar ik wil deze film hier niet verder afkraken. Ik ga het in dit artikel hebben
over genialiteit. Dat er een verband is tussen genialiteit en schizofrenie is
bekend. Waarom dat verband er precies is, niet.
Ik zal dat hieronder pogen te verklaren. Of ik hierin geslaagd ben,
laat ik over aan de lezer.
Men kan een andere inzicht krijgen in genialiteit als men het vervangt door
de term ‘hoogbegaafdheid’. Iemand die hoogbegaafd is, zit hoog in
de hersenen. Mensen maken namelijk verschillend gebruik van de hersenen. Dat
is normaal niet zichtbaar. Maar op bepaalde momenten wel. Wanneer iemand een
oplossing weet te bedenken voor een bepaald probleem dat zo ingenieus is en
wat van zo’n groot inzicht getuigt, dat andere mensen zich erover verbazen.
Picasso was zo iemand. Medekunstenaars werden wanhopig van hem want wanneer
zij bezig waren met een bepaald thema, dan kon Picasso dat zo uitwerken alsof
het niets was terwijl zij er weken of zelfs maanden over deden.
En Einstein was een wetenschapper die tot op heden tot de verbeelding spreekt.
Hij kwam met theorieën en oplossingen die geen ander kon bedenken.
Om duidelijk te maken dat mensen verschillend gebruik maken van
hun hersenen, maak ik gebruik van het boek “Gifts Differing. Understanding
Personality Type” van Isabel Briggs Myers with Peter B. Myers (Davies-Black
Publishing, 1980, Palo Alto, California, US) Personeelsfunctionarissen
gebruiken dit boek. In bijvoorbeeld de ICT-secor.
In de ICT-sector weet men dat mensen verschillend in mekaar zitten en op verschillende
manieren bepaalde zaken oplossen. De ICT-sector is resultaatgericht. Een bepaalde
manier van doen moet snel iets opleveren. Research wordt aan anderen overgelaten.
En deze idioten met een verbeeldingskracht van een eikenhouten deur (mijn broer
en zijn ex werken erin) hebben meer door dan alle artsen bij elkaar. Maar dat
is onderhand oud nieuws.
Ad 1: logisch denken:
Het minst moeilijk om te bespreken is wel logisch denken. 1+1=2 en niet 3. 2+2=4
en niet 6. Om auto te kunnen rijden heb je benzine of gas nodig. Geen speld
tussen te krijgen. Logisch denken is iets voor mekaar krijgen.
Ad 2: Associatief denken:
Mensen die associatief denken koppelen zaken aan elkaar. Bij het woord thee,
denk je aan theepot, suiker, theezakje, theekopje etc. etc. Mensen die associatief
denken, zijn over het algemeen goed in communicatie.
Ad 3: visualisatie:
Iedereen kan zich bepaalde beelden voor de geest halen. Plekken waar hij vroeger
geweest is, plekken waar hij vroeger gewoond heeft. Er zijn mensen die beroepsmatig
gebruik maken van dit vermogen: fotografen en filmmakers.
Ad 4: lateral thinking:
Deze term heb ik van Edward de Bono. Eigenlijk staat het gelijk aan wetenschappelijk
denken. 1+1=2 maar a+b=? Nou 3 natuurlijk of c. A is de eerste letter van het
alfabet. B is de tweede letter van het alfabet. 1+2 maakt 3 en de derde letter
van het alfabet is c. Begrijpt u het nog?
De kunstenaar maakt over het algemeen gebruik van visualisatie. Hij maakt iets
nieuws van bestaand materiaal. De wetenschapper maakt ook iets nieuws. Hij creëert
iets nieuws uitgaande van bepaalde feiten en kan daarmee zelfs stappen overslaan.
Dan spreekt men van lateral thinking. Beiden maken gebruik van de hogere creatieve
functies van de hersenen.
Maar wat heeft dit alles te betekenen voor schizofrenie? Welnu, emoties
en voelen zitten laag in het lichaam. En met name emoties zijn tegengesteld
aan de functies lateral thinking en visualisatie. Zie onderstaande tekening:
Dat hoeft op zich nog geen probleem te zijn. Er zijn hyperintelligente personen die een goed sociaal leven hebben en goed presteren in de maatschappij. Het wordt alleen een probleem wanneer mensen gebruik maken van het hogere creatievere gedeelte van hun hersenen zonder dat dit ondersteund wordt door een natuurlijk leven. Wanneer zijn creatieve gedeelte van de persoonlijkheid een zo’n groot gedeelte van zijn persoonlijkheid uitmaakt dat hij steken laat vallen in de rest van zijn leven. Als men de psyche van de mens voorstelt als een cirkel, dan is er een hap uit. Hij is niet compleet meer en daarmee uit evenwicht. Zie tekening:
DIT is de relatie tussen schizofrenie en hoogbegaafdheid. Dit is een onderwerp dat veel aandacht verdient. En met name dient onderzocht te worden hoe hyperintelligente personen die WEL volledig gebruik maken van hun hogere creatieve mogelijkheden en WEL in staat zijn om een volledig en normaal leven te leiden (in zoverre je natuurlijk kunt spreken van normaal), daar in slagen. Dat is namelijk nogal wat.
Genialiteit, hoewel niet hetzelfde als schizofrenie, biedt inzicht in de problematiek van “schizofrenie”.