"Het linguïstisch apparaat van de medisch-biologische wetenschap met zijn uitdrukkingen als 'neurose', 'psychose', 'geestesziekte', psychoanalytische 'behandeling', 'psychopathologie' etc. voerde niet alleen tot een denken in substantieven (terwijl wij in processen dienen te denken), maar verhinderde in het algemeen het uitgroeien van de psychiatrie tot een onderdeel van de sociale wetenschap."
(Jan Foudraine, Wie is van hout ……, Een gang door de psychiatrie, Amboboeken, Bilthoven, 1971, pag. 386)
Wil men schizofrenie psychologisch benaderen, dan is het noodzakelijk dat men in processen dient te denken, net zoals Jan Foudraine zegt. Daarvoor dient men nieuwe psychologische begrippen te introduceren. Het begrip 'ervaringsbrug' is zo'n nieuw begrip.
Waarom het beeld van een brug? Dan mijn wedervraag: wat is de functie van een brug? Welnu, het wordt gebruikt om van de ene plaats naar de andere te komen zonder dat je af hoeft te dalen in het dal of een rivier hoeft over te steken. Maar let op: wanneer de brug niet sterk genoeg is, zal men vallen en te pletter slaan.
Het is dit beeldgebruik dat duidelijk maakt wat het doel is wanneer men schizofrenen helpt. Het doel is om schizofrenen van de ene toestand naar de andere toestand te brengen door het toevoegen van ervaring. En dat dit een gevaarlijke onderneming kan zijn doordat de brug kan instorten of de persoon van de brug kan afvallen.
En over wat voor soort ervaringen heb ik het dan?
Controle met de handen (eten koken, schoonmaken, het verzorgen van planten ed.)
Financiële controle (het doen van administratie en het kunnen omgaan met incassobureaus, verzekeringsmaatschappijen e.d.)
Meer specifieke controle: elektriciteit, houtbewerking, computers.
Sociale controle: omgang met andere mensen, bazen, ed.
Sexuele controle
Let wel, dit is allereerst geschreven voor mensen die op jonge leeftijd een psychose hebben ondergaan. Mensen die op latere leeftijd een psychose hebben gehad, zal een aangepast programma vastgesteld moeten worden.
Ook mensen die aan schizofrenie lijden en verslaafd zijn, zullen niet voldoende hebben aan de punten die hier genoemd worden.
Waarom leg ik hier zo de nadruk op. Wanneer men net een psychose heeft gehad, dan is men down and out (zoals de Amerikanen dat noemen).
Out (in de zin van): men heeft geen baan (meer) en men heeft vroegere vrienden en kennissen verloren.
Down : men heeft psychologisch een flinke tik gehad. Men kan zelfs getraumatiseerd zijn. Het is zelfs mogelijk dat herstel een wijziging in het leven betekent.
Waar te beginnen. Welnu, met de programmapunten zoals hierboven beschreven.
Niet met een formele studie. Niet met vrijwilligerswerk. Maar met een studie van de basale activiteiten van het leven. De schizofreen moet letterlijk bij de hand worden genomen zodat hij de basale activiteiten van het leven aanleert (voor zover hij deze niet beheerst).
In de proces zal hij zichzelf ontdekken, en, indien nodig, een nieuwe weg inslaan. Hoe dit proces verloopt, zal ik in een ander artikel bespreken.
Een lijst dient te worden opgesteld van punten die geleerd dienen te worden en vervolgens (weer heel letterlijk) dienen de zaken die zijn aangeleerd, te worden afgevinkt.
Gebeurt dit al? Ja, er zijn initiatieven op dit vlak.
Mijn indruk is echter dat het niet constructief is.
Conclusie:
Het begrip 'ervaringsbrug' geeft goed aan dat er een hoeveelheid ervaring nodig is om te komen tot geestelijke gezondheid. En van de gevaren onderweg om te 'vallen'.