De reden waarom er zo weinig vooruitgang is geboekt met betrekking tot het probleem ‘schizofrenie’ is omdat men niet heeft ingezien dat het probleem tweevoudig is en dat de oplossing voor dit probleem daarom ook tweevoudig moet zijn. Voor wat betreft de oplossing van het probleem bedoel ik overigens niet de combinatie psychiatrische behandeling en alternatieve behandeling. Een combinatie welke naar mijn mening onvoldoende recht doet aan de problematiek.
Van de psychiaters krijgt de patiënt pillen en van de alternatieve
genezers krijgt hij behandelingen. Deze twee behandelingen sluiten niet naadloos
op elkaar aan. De psychiater weet bijvoorbeeld niet wat de alternatieve genezer
doet en wil het vaak ook niet weten. De alternatieve genezer weet wel wat de
psychiater doet (pillen voorschrijven) maar heeft onvoldoende theoretische achtergrond
om zijn eigen koers te varen. Daarmee bedoel ik dat hij niet gespecialiseerd
is in het probleem ‘schizofrenie’ en behandelingen geeft vanuit
zijn achtergrond als psycholoog, reikibehandelaar enz. enz. Al met al een puinhoop.
Om een volledig van de psychiatrie onafhankelijke behandelingsplan
mogelijk te maken, is het noodzakelijk om de alternatieve genezer een theoretische
achtergrond te geven waarmee hij aan de slag kan.
Dit kan ik op twee manieren doen: de Chinese geneeskunde en filosofie
biedt een voldoende begrippenapparaat om uitleg te geven en oplossingen te geven
voor het probleem schizofrenie. Maar ook de psychoanalyse heeft voldoende begrippen
in huis om het probleem van schizofrenie in kaart te brengen. Ik zal me hier
beperken tot de psychoanalyse.
Als een alternatieve genezer een alternatief, los van het
RIAGG behandelingsplan, wenst aan te bieden aan patiënten, dient hij hetvolgende
te beseffen:
Hij dient te beseffen dat hij ideologisch een ander standpunt inneemt
als de psychiaters: hij ziet schizofrenie niet als een ziekte maar als psychologisch
probleem. Dit is heel belangrijk omdat, als hij niet deze mening is toegedaan,
hij een samenwerking dient aan te gaan met de psychiaters. Dit laatste is natuurlijk
de makkelijkste weg en het is niet voor deze therapeuten dat ik dit artikel
schrijf.
De therapeut dient ook te beseffen dat hij een doos van Pandora
opent op het moment dat hij zich gaat bezighouden met het probleem van schizofrenie:
familierelaties, relaties met peers, hallucinaties en wanen, identiteitsproblemen
enz. enz.. Maar als het goed is, is hij daar ondertussen als therapeut wel vertrouwd
mee. Alleen schizofrenie is een apart probleem welke een aparte bespreking verdient.
Dat zal hieronder duidelijk worden.
Verder dient de therapeut te beseffen dat het slikken van pillen
door zijn patiënten niet alleen maar negatief bekeken dient te worden.
Zij vormen een noodluik. Als hij meent dat zijn cliënt de grip op de realiteit
heeft verloren en zijn cliënt niet meer voor rede vatbaar is, dient hij
zijn cliënt te verwijzen naar een psychiater. De cliënt zit in een
proces en dient daarin ondersteund te worden maar tijdens dat proces kunnen
de zaken flink uit de hand lopen.
Dan nu de bespreking van het probleem van schizofrenie vanuit een
alternatieve hoek.
De alternatieve therapeut dient er goed van doordrongen te zijn
dat schizofrenen niet cliënten zijn met een probleempje. This is serious
business. Hij moet er dan ook veel tijd aan besteden. En nauwgezet de ontwikkeling
van de cliënt in de gaten houden.
En nu het psychologisch probleem schizofrenie zelf. Deze is tweevoudig.
Om kort te zijn: het is de afwezigheid van eros en thanatos in het leven van
de cliënt. Dit zijn de twee driften welke door Freud voor het eerst geformuleerd
zijn.
Freud onderscheidde drie elementen van de persoonlijkheid. Id, ego en superego.
Id staande voor het driftleven, ego als de aan de wereld aangepaste persoonlijkheid
en superego als dat deel van de persoonlijkheid dat zin geeft aan het leven
maar ook dat gedeelte van de persoonlijkheid zoals het ego zichzelf graag zou
willen zien.
Van al deze drie is id de belangrijkste omdat deze de primaire energie levert
waarmee de andere twee mogelijk gemaakt kunnen worden. Welnu, dat is nu ook
het grootste probleem voor een ‘schizofreen’. Hij heeft er geen
toegang toe. Dus kan hij het niet integreren in zijn persoonlijkheid. DAT
BETEKENT NIET DAT HET ER NIET IS.
Omdat het id zo belangrijk is zal ik wat dieper ingaan op dit begrip.
Zoals gezegd, het id staat voor de primaire driften: eros en thanatos. Eros
staat voor de sexuele drift en thanatos voor de doodsdrift.
De primaire driften worden omgezet door het individu door haantjesgedrag,
flirten en tenslotte meestal een volwassen relatie met een persoon van de andere
sexe en competentie op het gebied van thanatos. Dit zijn ook de gebieden waarop
een ‘schizofreen’ hopeloos faalt.
Maar nogmaals, dat betekent niet dat deze driften niet aanwezig
zijn. En dan breng ik een andere factor in het spel: de geest is sterker
dan het lichaam.
En deze factor veroorzaakt problemen. Nu de primaire energieën niet
in staat zijn om zich te manifesteren, kan het maar een kant opgaan: omhoog.
Dit veroorzaakt dan problemen in de zin van hallucinaties en wanen.
Dit wordt nog versterkt wanneer de geest een bepaald beeld van zichzelf heeft
(superego) welke niet reëel is. De omhoogkruipende energie wordt bestendigd
en herhaalt zich keer op keer. De persoon denkt dan bijvoorbeeld dat hij Jezus
is of Napoleon. Een volledige identificatie met het superego.
Een recapitulatie is op zijn plaats: de therapeut wordt geconfronteerd
met iemand die waarschijnlijk niet met beide benen op de grond staat. Die niet
in staat is om een volwassen relatie met iemand van het andere geslacht aan
te gaan of überhaupt er iets mee te doen, die niet in staat is om een baan
uit te oefenen of voor langere tijd te houden. En die bij de geringste stress
in elkaar stort of gaat hallucineren. Dit is niet een geringe opgave voor een
therapeut.
Wat gezocht wordt is integratie van de persoonlijkheid. En de therapeut
kan dit niet alleen doen! Er zijn minstens twee personen nodig om een ‘schizofreen’
op de been te helpen. Schizofrenen helpen is teamwork.Want het probleem is tweevoudig.
Het betreft niet slechts niet slechts angstaanvallen, het verwerken van een
verlies van een nabestaande etc.
Hoe nu te werk te gaan? Als alternatieve therapeut zal het antwoord niet als
een verrassing komen: dat hangt van de cliënt af (van zijn levenservaring,
leeftijd).
Ook hier kunnen de mogelijke oplossingen mooi ingepast worden in
de theorie zoals die door Freud ontwikkeld is: zowel het id als het ego moet
een plaats krijgen in de behandeling. Vandaar mijn nadruk op twee therapeuten
die samen aan de slag moeten.
Laat ik gewoon een aantal voorbeelden van samenwerking geven:
Overigens zijn djembe en judo niet willekeurig gekozen. Judo is niet Aikido
of Jiu-Jitsu. Het lijkt erop maar is het niet. Met Judo leer je andere vaardigheden.
Ik zal hier niet nader ingaan waarom juist deze twee vormen van activiteit met
name geschikt zijn voor schizofrenen.
Een bijkomstig voordeel van het behandelen van de cliënt door
twee personen is dat de therapeuten onderling kunnen overleggen over de toestand
van de cliënt. Dit voorkomt dat bepaalde zaken over het hoofd gezien worden.
Tenslotte: wanneer is de therapie geslaagd? Antwoord: wanneer de cliënt
de weg naar zijn hart heeft gevonden. Zo simpel. Het duurt alleen even.
Dit artikel is geschreven voor alternatieve therapeuten die willen werken met schizofrene cliënten. Dit is niet gemakkelijk maar zeker wel te doen. Mits zij erkennen dat zij met een meervoudig probleem te maken hebben en dat zij deze met meer dan één persoon moeten aanpakken.